Cieniowanie sadów dronem — ochrona przed oparzeniami
Poparzone jabłko schodzi z klasy deserowej do przemysłu, a to zupełnie inne pieniądze za ten sam kilogram. Cieniowanie sadów temu zapobiega — pod warunkiem że zdążysz przed upałem.
Jasna plama na nasłonecznionym boku, czasem zapadnięta i brązowa, wygląda niepozornie. Kosztuje jednak podwójnie: owoc traci klasę i gorzej się przechowuje, więc część strat zobaczysz dopiero po wyjęciu z chłodni.
Najbardziej boli to, w które owoce upał uderza. Nie w te schowane w środku korony, tylko w największe, najlepiej wybarwione, wystawione do słońca — czyli dokładnie w ten plon, na którym zarabiasz najwięcej.
Zabieg wykonuje się zapobiegawczo, przed falą upałów, a my robimy go dronem — bo okno na jego wykonanie bywa dwudniowe. W zeszłym sezonie ocieniowaliśmy w ten sposób 20 hektarów sadu na obrzeżach Grójca.
Spis treści
- Ile naprawdę kosztuje jeden upalny dzień
- Dlaczego owoce się poparzają
- Najgroźniejszy moment: tuż po cięciu letnim
- Na czym polega cieniowanie sadów
- Czym cieniuje się sady
- Dlaczego wykonujemy cieniowanie dronem
- Jak wygląda zabieg krok po kroku
- Ile kosztuje cieniowanie sadu dronem
- Podsumowanie
- Najczęściej zadawane pytania
Ile naprawdę kosztuje jeden upalny dzień
Policz to na swoim sadzie. Jabłko z oparzeniem schodzi z klasy deserowej do przemysłu, a różnica w cenie między jednym a drugim jest kilkukrotna. Nie chodzi więc o kilka procent utargu, tylko o to, że część plonu przestaje pracować na wynik sezonu i zaczyna go tylko domykać.
Do tego dochodzą koszty, których nie widać w cenniku:
- Owoce z oparzeniem gorzej się przechowują — uszkodzona skórka to otwarta droga dla chorób przechowalniczych. Strata ujawnia się po miesiącach, kiedy nic już nie zrobisz.
- Sortowanie i przebieranie kosztuje — poparzony plon oznacza więcej pracy przy tej samej ilości owocu.
- Nakłady zostały już poniesione. Nawożenie, ochrona, przerzedzanie, cięcie — cały sezon pracy na owoc, który w trzy godziny popołudnia stracił wartość handlową.
I rzecz najważniejsza: oparzenia się nie cofa. Na poparzone jabłko nie pomoże już żaden preparat. Decyzja o cieniowaniu zapada zawsze przed upałem, nigdy w jego trakcie.
Dlaczego owoce się poparzają
Najczęstszy błąd to patrzenie na termometr. Trzydzieści stopni w cieniu brzmi niegroźnie, tylko że o oparzeniu nie decyduje temperatura powietrza, tylko temperatura skórki owocu. Odsłonięte jabłko w pełnym słońcu nagrzewa się dużo mocniej niż otoczenie i przekracza próg, przy którym skórka zaczyna brązowieć, a przy dalszym nagrzaniu tkanka po prostu obumiera — powstaje wtedy zapadnięta, ciemna plama. Progi te są dobrze opisane w badaniach Washington State University, gdzie temat oparzeń bada się od lat.
Ryzyko rośnie wyraźnie, gdy do upału dochodzi bezchmurne niebo, słaby wiatr i niska wilgotność. Czyli przy pogodzie, którą w prognozie widać z dwóch, trzech dni wyprzedzenia — i to jest cały Twój czas na reakcję.
Problem narasta i nie jest to wrażenie. Nowoczesne sady prowadzi się na podkładkach karłowych, w dużym zagęszczeniu i z mniejszą masą liściową, więc owoce są słabiej osłonięte niż w starych, rozłożystych koronach. Do tego dochodzą coraz cieplejsze lata. Oparzenia, kiedyś kojarzone z sadami południa Europy, w polskich sadach zdarzają się dziś praktycznie co sezon.
Warto też wiedzieć, że nie wszystkie owoce są jednakowo narażone. Owoce ubogie w wapń są bardziej podatne na poparzenia słoneczne — wskazuje na to metodyka integrowanej ochrony jabłoni Instytutu Ogrodnictwa. Jeśli masz w sadzie odmiany wymagające intensywnego dokarmiania wapniem, ryzyko jest u Ciebie wyższe niż przeciętne — a cieniowanie tym bardziej się opłaca.
Najgroźniejszy moment: tuż po cięciu letnim
Jest jeszcze jeden rodzaj oparzenia, o którym mówi się rzadziej, a który w polskich sadach robi najwięcej szkody: oparzenie fotooksydacyjne. W sadzie wygląda to tak, że skórka owocu traci barwę i robi się blada, prawie biała, a po kilku dniach w tym miejscu pojawia się brązowa, zapadnięta plama. Owoc idzie do przemysłu.
To odbarwienie nie ma nic wspólnego z bieleniem pni, które wykonuje się celowo. Tutaj to objaw uszkodzenia — słońce dosłownie wypala barwnik ze skórki.
Bierze się to z nagłej zmiany warunków. Owoc, który przez cały sezon rósł w półcieniu liści, zostaje z dnia na dzień wystawiony na pełne słońce i nie ma czasu się zahartować. To dokładnie sytuacja po cięciu letnim i przerzedzaniu. Wystarczy wtedy jeden gorący dzień w niewłaściwym momencie — a co ważne, ten typ oparzenia powstaje nawet przy umiarkowanej temperaturze, bo decyduje o nim samo światło, nie upał.
Jeśli więc planujesz cięcie letnie i widzisz w prognozie upał, to jest moment, w którym cieniowanie ratuje najwięcej owoców. I moment, w którym najbardziej liczy się szybkie wejście w sad.
Na czym polega cieniowanie sadów
Cieniowanie polega na naniesieniu na korony drzew cienkiej powłoki, która odbija część promieniowania słonecznego. Skórka owocu i liście nagrzewają się słabiej, przez co nie przekraczają progu, przy którym powstaje oparzenie.
Dobra powłoka odbija światło, ale nie zamyka aparatów szparkowych i nie zatrzymuje drzewa w rozwoju — chodzi o schłodzenie owocu, nie o pozbawienie go światła. Zabieg powtarza się w sezonie, bo powłoka stopniowo schodzi z deszczem.
Pierwszy zabieg wykonuje się zwykle po zawiązaniu owoców, kolejny po dwóch, trzech tygodniach. Zawsze zanim pojawią się objawy.
Czym cieniuje się sady
Na polskim rynku sadowniczym są dwie główne grupy preparatów i warto znać różnicę, zanim zdecydujesz.
Glinka kaolinowa. Metoda znana od lat i sprawdzona, dostępna w kilku produktach. Skutecznie odbija promieniowanie, ma jednak wadę, którą sadownicy dobrze znają: biały osad praktycznie nie schodzi z owoców na drzewie i pozbywasz się go dopiero przy wodnym rozładunku w sortowni. Przy owocu deserowym to realny kłopot.
Powłoki na bazie skrobi i węglanu wapnia. Nowsze rozwiązanie, projektowane pod ten sam efekt, ale z założeniem, że powłoka schodzi łatwiej. Część z nich ma oznakowanie CE jako biostymulator roślinny zgodnie z rozporządzeniem UE 2019/1009, a niektóre także weryfikację do rolnictwa ekologicznego — co ma znaczenie, jeśli prowadzisz sad w certyfikacji. Preparatem tego typu jest Cropshader Orchard, powłoka na bazie skrobi przeznaczona do drzew owocowych, którą producent dopuszcza do aplikacji dronem.
Do tego dochodzą metody niechemiczne: zraszanie nadkoronowe, siatki przeciwgradowe, które przy okazji cieniują, oraz odpowiednie prowadzenie cięcia. Każda ma swoją cenę — zraszanie wymaga wody i instalacji, siatki to inwestycja na lata. Powłoka cieniująca jest z nich najtańsza i można ją zastosować w reakcji na prognozę, a nie z rocznym wyprzedzeniem.
Warto tu zaznaczyć różnicę, bo bywa myląca. Preparaty do cieniowania szklarni i tuneli nanosi się na pokrycie obiektu — szkło, folię, poliwęglan. Mają być odporne na deszcz, trzymać się przez cały sezon i schodzą dopiero po użyciu osobnego zmywacza. W sadzie nie ma czego pokryć poza samą rośliną, więc powłoka trafia bezpośrednio na liście i owoce, musi być dla nich bezpieczna i ma schodzić łatwo. To zupełnie inne produkty, choć zasada — odbicie części promieniowania — jest wspólna. Jeśli szukasz rozwiązań pod osłony, opisaliśmy je w osobnym wpisie o preparatach do cieniowania szklarni.
Preparat możemy dostarczyć razem z usługą albo zastosować ten, który już masz.
Dlaczego wykonujemy cieniowanie dronem
Bo liczy się okno czasowe. Upał widzisz w prognozie na dwa, trzy dni przed. Powłoka musi być na drzewach wcześniej, nie w trakcie. Opryskiwacz sadowniczy rozkłada zabieg na kolejne dni i część sadu zostaje bez ochrony dokładnie wtedy, kiedy jej potrzebuje.
Bo warunki aplikacji są wąskie. Preparaty cieniujące nakłada się przy słabym wietrze, zwykle poniżej 2 m/s, i przy prognozie bez deszczu na najbliższe godziny. W praktyce to wczesny ranek albo wieczór — kilka godzin dziennie. Dron tego ograniczenia nie omija, ale pozwala je wykorzystać: sam nalot to około pięciu minut na hektar, więc w jednym oknie da się obrobić cały sad.
Bo powłoka musi leżeć równo. Zależy nam na drobnej kropli i rozproszonym pokryciu, bez zalewania jednych partii korony i pomijania innych. Strumień powietrza z wirników wprowadza ciecz w głąb korony, także od góry — tam, gdzie nasłonecznienie jest największe i gdzie oparzenia powstają najczęściej.
Bo nie wjeżdżamy w międzyrzędzia. Brak przejazdów to brak ugniatania gleby i możliwość wejścia w sad również wtedy, gdy po burzy jest mokro. W okresie, w którym każdy dzień zwłoki oznacza ryzyko poparzenia, to bywa rozstrzygające.
Technicznie cieniowanie jest opryskiem — tyle że innym preparatem i w innym celu. Wykonujemy je tym samym sprzętem, na którym pracujemy przy opryskach dronem.
Jak wygląda zabieg krok po kroku
Zaczynamy od rozmowy o sadzie: powierzchnia, gatunki i odmiany, wiek nasadzeń, gęstość korony, planowane cięcie letnie. Na tej podstawie ustalamy dawkę cieczy i stopień zacienienia — inaczej traktuje się młode nasadzenie, inaczej sad w pełni owocowania.
Termin dobieramy pod prognozę. Wchodzimy w sad zanim przyjdzie upał, nie w jego trakcie. Jeśli planujesz cięcie letnie, ustalamy zabieg tuż po nim.
Sam zabieg wykonujemy przy odpowiednim wietrze i wilgotności, dobierając wielkość kropli i wysokość przelotu do wysokości drzew. Po pracy sprawdzamy pokrycie w kilku punktach kwatery.
Sam nalot to około pięciu minut na hektar. Do tego dochodzą dolewki, wymiana baterii i przejazdy między kwaterami, więc typowy sad obrabiamy w jeden dzień.
W zeszłym sezonie pracowaliśmy tak na 20 hektarach sadu na obrzeżach Grójca. To akurat rejon, w którym nikomu nie trzeba tłumaczyć, ile znaczy jakość owocu deserowego — i dokładnie ten areał pokazuje, po co robić zabieg dronem. Opryskiwaczem, przy oknie ograniczonym do kilku porannych godzin, taki sad rozkłada się na kilka dni.
Cieniowanie robimy też pod osłonami — opisywaliśmy m.in. cieniowanie tuneli z borówką w Warce oraz cieniowanie tuneli w uprawie papryki. Preparat i obiekt są inne, zasada działania ta sama.
Ile kosztuje cieniowanie sadu dronem
Nasza stawka zaczyna się od 160 zł za hektar. Ostateczna cena zależy od powierzchni sadu, dawki cieczy i lokalizacji.
Zestaw to sobie z tym, co tracisz na jednym poparzonym rzędzie od strony południowej. Przy owocu deserowym zabieg zwraca się zwykle na ułamku uratowanego plonu.
Co do lokalizacji: przy sadach w okolicach Łodzi i Grójca oraz przy większym areale cena jest bliżej dolnej granicy, bo dojazd rozkłada się na wiele hektarów. Jeśli w Twojej okolicy jest kilku sadowników z tym samym problemem, zamówcie zabieg wspólnie — robimy wtedy kilka sadów jednego dnia, a koszt dojazdu dzieli się na wszystkich. Tak najczęściej obsługujemy dalsze rejony.
Do wyceny wystarczy powierzchnia sadu, gatunek i lokalizacja. Jeśli planujesz w sezonie także inne zabiegi, sprawdź, ile kosztuje oprysk dronem — przy kilku wjazdach w ten sam sad łatwiej dogadać się na cały pakiet. Więcej o samych zabiegach w sadownictwie piszemy we wpisie o opryskach sadów z drona.
Podsumowanie
Oparzenia słoneczne uderzają w najlepszy owoc w sadzie i nie da się ich cofnąć. Cieniowanie działa wyłącznie zapobiegawczo, a decyzję trzeba podjąć w kilkudziesięciu godzinach między prognozą a upałem — szczególnie jeśli właśnie odsłoniłeś owoce cięciem letnim.
Jeśli oprócz sadu prowadzisz szklarnię albo tunele, ten sam problem wraca tam w innej postaci — tyle że powłokę nanosi się na pokrycie obiektu, a nie na rośliny. Napisaliśmy o tym osobno: na czym polega cieniowanie szklarni. Wiele gospodarstw sadowniczych ma dziś także tunele z borówką czy maliną, a wtedy oba zabiegi da się zaplanować w jednym sezonie i jednym dojeździe.
Jeśli chcesz zabezpieczyć sad w tym sezonie, napisz lub zadzwoń — podamy termin i wycenę na podstawie powierzchni i lokalizacji. Wykonujemy też opryski dronem, cieniowanie szklarni i cieniowanie tuneli.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o cieniowanie owoców w sadzie i drzew
To zabieg polegający na naniesieniu na korony drzew powłoki odbijającej promieniowanie słoneczne. Obniża temperaturę owoców i liści, dzięki czemu skórka nie przekracza progu, przy którym powstają oparzenia.
Zanim przyjdzie fala upałów. Pierwszy zabieg zwykle po zawiązaniu owoców, kolejny po dwóch, trzech tygodniach. Szczególnie ważne jest cieniowanie tuż po cięciu letnim i przerzedzaniu, kiedy odsłonięte owoce nie mają jeszcze odporności na pełne słońce.
Nie. Powłoka działa wyłącznie zapobiegawczo i nie cofnie powstałych uszkodzeń.
Preparaty, na których pracujemy, mają oznakowanie CE jako biostymulator roślinny zgodnie z rozporządzeniem UE 2019/1009, są biodegradowalne i nie zawierają mikroplastików. Powłoka odbija światło, ale nie blokuje aparatów szparkowych.
Zależy od preparatu. Osad kaolinowy schodzi dopiero przy wodnym rozładunku w sortowni, powłoki na bazie skrobi są pod tym względem łatwiejsze. Przy wyborze preparatu bierzemy pod uwagę to, gdzie kierujesz owoc.
Od 160 zł za hektar. Cena zależy od powierzchni, dawki cieczy i lokalizacji sadu — przy większym areale i krótszym dojeździe jest bliżej dolnej granicy.
Tak. W zeszłym sezonie wykonaliśmy cieniowanie na 20 hektarach sadu na obrzeżach Grójca. Cieniujemy też szklarnie i tunele, choć tam powłokę nanosi się na pokrycie obiektu, a nie na rośliny — to inne preparaty i inna technika. Mamy coraz więcej zleceń na tego typu usługi
Sam nalot to około pięciu minut na hektar, więc typowy sad obrabiamy w jeden dzień.
Jakie drony stosuje się w rolnictwie
Najczęściej stosowane są specjalistyczne drony rolnicze do oprysków, które zostały zaprojektowane do pracy w trudnych warunkach polowych.
Jednymi z najpopularniejszych modeli są drony z serii DJI Agras, które zostały stworzone specjalnie do zastosowań rolniczych.
Więcej informacji o tej technologii można znaleźć na stronie producenta:
www.sklep.agrokopter.pl
Kontakt
Masz pytania dotyczące technologii dronowej w rolnictwie lub interesują Cię usługi dronowe w Twoim gospodarstwie?
Przejdź do zakładki kontakt lub skorzystaj z poniższych danych.
Chętnie odpowiemy na pytania i pomożemy dobrać najlepsze rozwiązanie.
📱 Tel: +48 799 82 82 29
📧 E-mail: info@agrokopter.pl
🌐 Strona: agrokopter.pl
👉 Napisz lub zadzwoń — jesteśmy do Twojej dyspozycji.